Π.Κοσμάς: Παύση πληρωμών: η αιχμή της πολιτικής μας πρότασης

(Κόκκινο, τεύχος 47-8)


Η κατάσταση θυμίζει επιβολή καθεστώτος έκτακτης ανάγκης αν όχι δικτατορίας: με συνοπτικές διαδικασίες, καταργούνται δικαιώματα και κατακτήσεις ενός αιώνα και επιβάλλεται καθεστώς στυγνής εκμετάλλευσης της εργασίας που θυμίζει εργασιακή απολυταρχία του 19ου αιώνα. Κάποιοι έχουν ήδη αρχίσει να λένε φωναχτά αυτό που σκέφτονται πολλοί περισσότεροι: μήπως σ’ αυτή την εργασιακή απολυταρχία, αυτό το κοινωνικό-εργασιακό καθεστώς «έκτακτης ανάγκης» απαιτεί και το πολιτικό του αντίστοιχο, δηλαδή μια κατάσταση ανοιχτής πολιτικής απολυταρχίας με άρση της ισχύος άρθρων του Συντάγματος κ.λπ. (βλέπε σελ. 2 δηλώσεις Αλαφούζου και σχόλια Τέλλογλου). Η κατάσταση δεν είναι ποιητική αδεία «ιστορική»· αυτά που συμβαίνουν συνιστούν μια ιστορική διαδικασία λεηλασίας και οπισθοδρόμησης που συνήθως επιβάλλεται σε συνθήκες πραγματικά και όχι μεταφορικά πολεμικές.

Μόνο που ο πόλεμος καταστρέφει όχι μόνο τις κοινωνικές υποδομές αλλά και τις πραγματικές, υλικές υποδομές, δημιουργώντας -έστω με φωτιά και σίδερο και με χιλιάδες νεκρούς και ανείπωτες καταστροφές- τους όρους για έξοδο από την κρίση. Η τωρινή λεηλασία και οπισθοδρόμηση, καταστρέφοντας μόνο τις «κοινωνικές υποδομές», όχι μόνο δεν δημιουργεί τους όρους για έξοδο από την κρίση αλλά είναι βέβαιο ότι θα την παροξύνει. Επίσης, η ανοιχτή κοινωνική και οικονομική απολυταρχία έρχεται σε κατάφωρη αντίθεση με το επίπεδο των πολιτικών κατακτήσεων και ελευθεριών -έστω αυτών των κουτσουρεμένων.
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, αναμένονταν ακόμη οι επίσημες ανακοινώσεις της κυβέρνησης στο πλαίσιο της συμφωνίας για την προσφυγή στο «μηχανισμό στήριξης» Ε.Ε. - ΔΝΤ. Ωστόσο, το περιεχόμενό τους έχει στην ουσία προεξοφληθεί: τρομερή αύξηση ΦΠΑ, κατάργηση 13ου και 14ου μισθού στο Δημόσιο, πιθανόν και 13ης και 14ης σύνταξης, διάλυση όλων των εργασιακών εγγυήσεων ώστε οι εργοδότες να πετύχουν μόνοι τους και χωρίς νομοθετική ρύθμιση κάτι ανάλογο στον ιδιωτικό τομέα, πλήρης κατεδάφιση του ασφαλιστικού «εδώ και τώρα» κ.λπ. κ.λπ.!


Είναι η στιγμή του γενικού ξεσηκωμού! Και είναι η στιγμή που η Αριστερά οφείλει να αποτελέσει την πολιτική πρωτοπορία για μια μεγάλη κοινωνική και πολιτική ανατροπή. Για να το πετύχει αυτό, υπάρχουν δύο προϋποθέσεις: Πρώτο, να συναισθανθεί ότι «όλο αυτό» δεν θα έχει μόνο κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες, αλλά θα κρίνει και το δικό της μέλλον: αν αυτά τα μέτρα περάσουν και εγκαθιδρυθεί ένα τέτοιο καθεστώς εργασιακής, κοινωνικής και οικονομικής απολυταρχίας, τότε η Αριστερά θα χάσει τον αέρα που αναπνέει και η ίδια· η απολυταρχία θα γίνει και πολιτική, οι πολιτικοί συσχετισμοί θα γίνουν πολύ στενάχωροι γι’ αυτήν. Δεύτερο, να εκπονήσει «χθες και όχι αύριο» μια συνεκτική πολιτική γραμμή παρέμβασης γι’ αυτή την περίοδο, τη σκληρή, με τις ιστορικές διακυβεύσεις και τις μεγάλες επιταχύνσεις, κι όχι αυτή στην οποία είχε συνηθίσει να δρα τις τελευταίες δεκαετίες και που την έχει σφραγίσει. Αν δεν το κάνει, θα βρεθεί εκτός συγκυρίας πριν καλά καλά το καταλάβει!
Ως ΚΟΚΚΙΝΟ, καταθέτουμε στις γραμμές που ακολουθούν τη δική μας συμβολή όσον αφορά αυτό το δεύτερο καθήκον. Με τη μορφή δέκα ερωτήσεων και απαντήσεων σε κρίσιμα ζητήματα που συζητιούνται απ’ όλους.

1.Είναι η κρίση …πραγματική ή κατασκευή για να μας αφαιρέσουν δικαιώματα;

Διατυπώνουμε το ερώτημα προκλητικά, όχι για να επιτεθούμε σ’ αυτούς που το θέτουν με τον άλφα ή βήτα τρόπο, αλλά γιατί είναι το πιο αδιανόητο απ’ όσα ακούγονται. Είναι εκπληκτικό, αλλά για ένα κομμάτι της ελληνικής Αριστεράς ο ελληνικός καπιταλισμός έχει -κατ’ εξαίρεση, γιατί φαίνεται είναι …μοναδικός και «ανάδελφος» σαν το έθνος- την ιδιότητα να εξαιρείται της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης, που κατά τα άλλα όλοι στην Αριστερά συμφωνούν ότι είναι δομική, η μεγαλύτερη μετά το ’29 κ.λπ. κ.λπ. Ότι η κρίση είναι …πραγματική κι όχι κατασκευή, έχει σημασία να ειπωθεί. Αν δεν ήταν πραγματική, θα υπήρχαν κάποιες ελπίδες ότι όλη αυτή η …«εκτροπή από την πραγματικότητα» θα ανακοπτόταν και ο κατήφορος θα σταματούσε. Επειδή όμως είναι πραγματική, βαθιά και προβλέπεται μακροχρόνια, και η Αριστερά πρέπει να ετοιμάζεται γ’ αυτό, κι όχι για έναν επικοινωνιακό πόλεμο που θα αποκαταστήσει …την αλήθεια. Επειδή η κρίση είναι πραγματική, έχει να χάσει απ’ αυτήν και η αστική τάξη και ο ελληνικός καπιταλισμός, γι’ αυτό πρέπει να περιμένουμε ότι θα γίνουν ανελέητοι προς τους «υπηκόους» τους! Για τον ίδιο ακριβώς λόγο, πρέπει να καταπολεμηθεί αποφασιστικά η πολιτική ψυχολογία «άρνησης» που διακατέχει τμήματά της τα οποία αρνούνται πεισματικά να αλλάξουν συνήθειες και να καταλάβουν ότι «οι καιροί άλλαξαν» για τα καλά και ότι η ραστώνη στην οποία είχαν συνηθίσει να επιβιώνουν και να δρουν έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Αν δεν υπήρχαν όλοι αυτοί οι λόγοι, η θεωρία περί «κατασκευής» της κρίσης θα ήταν απλώς το ανέκδοτο των ημερών…

2.Είναι η Ελλάδα χώρα υπό χρεοκοπία (μήπως υποτασσόμαστε στην ατζέντα του κεφαλαίου περί κρίσης χρέους;)


Αντιμετωπίζει πράγματι η ελληνική οικονομία, καλύτερα ο ελληνικός καπιταλισμός, κρίση χρέους; Το ερώτημα είναι παραπλήσιο με το προηγούμενο, αλλά το εξετάζουμε χωριστά γιατί έχει ειδικές πλευρές που πρέπει να αποσαφηνιστούν.
Ο ελληνικός καπιταλισμός περνάει τη δική του βαθιά και δομική κρίση. Όπως γενικά με την καπιταλιστική κρίση, έτσι και με την κρίση του ελληνικού καπιταλισμού, πρόκειται για κρίση των σχημάτων αναπαραγωγής του κεφαλαίου ή αλλιώς για κρίση του μοντέλου συσσώρευσης (μοντέλου ανάπτυξης, όπως βολικά το αποκαλούν οι κυβερνώντες και τα τσιράκια τους). Η κρίση χρέους είναι επίσης πραγματική και βαθιά και προφανώς αποτελεί πλευρά της συνολικότερης κρίσης. Σ’ αυτές τις διαπιστώσεις όμως πρέπει να προστεθεί μια τρίτη, απολύτως κρίσιμη: η κρίση χρέους είναι η κυρίαρχη πλευρά της κρίσης του ελληνικού καπιταλισμού, όχι μόνο απορρέει από την κρίση του μοντέλου συσσώρευσης αλλά είναι η συμπυκνωμένη αιχμή της συνολικής του κρίσης. Δεν είναι το ελληνικό κεφάλαιο και οι κρατούντες που επέλεξαν να δώσουν τη μάχη με την εργατική τάξη στο έδαφος της κρίσης χρέους γιατί τους βολεύει, είναι η αντικειμενικά εξελισσόμενη κρίση χρέους που υποχρεώνει τους πάντες να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις σ’ αυτήν! Η κρίση χρέους είναι το συνδυασμένο συμπύκνωμα - αποτέλεσμα των υπόλοιπων πλευρών της κρίσης: του τεράστιου ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών (που δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί από εγχώριες πηγές και άρα πρέπει να χρηματοδοτηθεί από το εξωτερικό), της πολύ χαμηλής εθνικής αποταμίευσης (αποτέλεσμα των λόγω μακροχρόνιας λιτότητας χαμηλών εισοδημάτων και του δυσανάλογα υψηλού επιπέδου κατανάλωσης σε σχέση με τα επίπεδα εισοδήματος), των μεγάλων δημόσιων ελλειμμάτων (αποτέλεσμα όχι βέβαια των υψηλών κοινωνικών δαπανών, μισθών και συντάξεων, αλλά της λεηλασίας των αποθεματικών των ασφαλιστικών ταμείων, της τεράστιας φοροδιαφυγής και εισφοροαποφυγής, των ιδιωτικοποιήσεων, των τεράστιων εξοπλιστικών δαπανών, της μη φορολόγησης της εκκλησιαστικής περιουσίας κ.λπ.).
Δεν είναι λοιπόν η κρίση χρέους μια πλευρά της κρίσης που τεχνηέντως διογκώνεται γιατί έτσι βολεύει της σύστημα, αλλά η συμπυκνωμένη και καταστροφική αιχμή όλων των υπόλοιπων που καθορίζει τους ρυθμούς εξέλιξης και το βάθεμα της συνολικής κρίσης. Επομένως, η άποψη ότι η Αριστερά πρέπει να μην εγκλωβιστεί στην ατζέντα του κεφαλαίου και αντίθετα να ασχοληθεί κατά προτεραιότητα με τις άλλες, ουσιαστικές πλευρές της κρίσης είναι συνταγή απόδρασης από την πραγματικότητα. Προστίθεται στο διαδεδομένο κλίμα άρνησης για το οποίο μιλήσαμε παραπάνω.
Σε ποια στοιχεία στηρίζεται η άποψη ότι υπάρχει κρίση χρέους και μάλιστα τέτοιας έντασης ώστε η Ελλάδα να είναι «αντικειμενικά» χώρα υπό χρεοκοπία; Με χρέος πολύ πάνω από 120% του ΑΕΠ, με έλλειμμα 13,6% του ΑΕΠ το 2009 και με τεράστιο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, με τα επιτόκια δανεισμού του Δημοσίου να ανεβαίνουν διαρκώς και με το ¼ των συνολικών δημόσιων δαπανών κάθε έτους να σπαταλιέται σε τόκους (το ποσοστό διαρκώς ανεβαίνει μαζί με το χρέος, που θα φτάσει το 150% του ΑΕΠ σε δύο χρόνια), με την εθνική αποταμίευση πολύ χαμηλά και άρα το μεγαλύτερο ποσοστό του χρέους σε επενδυτές του εξωτερικού, η Ελλάδα είναι «αντικειμενικά» χώρα υπό χρεοκοπία. Γιατί τα εισαγωγικά; Γιατί υπάρχει και ένας δεύτερος παράγοντας που κρίνει και το «υπό χρεοκοπία» και την ίδια τη χρεοκοπία: ο τρόπος που στη δεδομένη ιστορική φάση «δουλεύει» το σύστημα όσον αφορά την αναχρηματοδότηση του χρέους. Με τα ελληνικά ομόλογα σε μεγάλο ποσοστό σε χέρια ξένων επενδυτών (όχι πως οι ελληνικές τράπεζες είναι καλύτερες, αλλά μ’ αυτές το κράτος μπορεί να διαπραγματευτεί), να διαπραγματεύονται στα διεθνή χρηματιστήρια ομολόγων, με τους οίκους αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας να καθορίζουν τα επιτόκια δανεισμού, με τεράστια κεφάλαια να επενδύονται (κερδοσκοπούν) σε παράγωγα προϊόντα στα ομόλογα, τα αντικειμενικά δεδομένα για το ελληνικό χρέος και έλλειμμα κ.λπ. είναι δεδομένα χώρας υπό χρεοκοπία. Ποια Ιαπωνία; Έχει πολύ μεγαλύτερο χρέος, αλλά έχει δικό της νόμισμα, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία ου πλανήτη και το χρέος της χρηματοδοτείται κατά 96% από την εσωτερική αποταμίευση. Ποιες ΗΠΑ; Είναι η πιο ισχυρή χώρα του πλανήτη, έχει δικό της – παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα, μπορεί να κόψει χρήμα και το χρέος της είναι κάτω από 100% του ΑΕΠ.

3.Πού βαδίζουμε; (Τι σημαίνει το νέο τριετές πρόγραμμα «εξυγίανσης»;)

Το νέο τριετές πρόγραμμα «εξυγίανσης» που συμφωνήθηκε με την «τρόικα» της επιτήρησης (ΔΝΤ, Κομισιόν και Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) οδηγεί σε μια επιτηρούμενη χρεοκοπία σε slow motion: θα έχουμε τρομερή πτώση της κατανάλωσης, βαθιά και μακροχρόνια ύφεση, τεράστια ανεργία και φτώχεια, πλήρες ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας. Παρά τη ληστεία, τα δημόσια έσοδα δεν θα αυξηθούν, άρα το έλλειμμα δεν θα μειωθεί ουσιαστικά, άρα το δημόσιο χρέος θα συνεχίσει να αυξάνεται και θα ξεπεράσει το 150% του ΑΕΠ. Η καθίζηση των εισοδημάτων θα οδηγήσει σε κρίση ιδιωτικού χρέους (των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων), με αποτέλεσμα μεγάλα προβλήματα για τις τράπεζες, που θα χρειαστούν νέα «πακέτα στήριξης» ενώ ο κόσμος θα πεινάει. Μετά από δυο τρία χρόνια «θεραπεία-σοκ», η ελληνική οικονομία θα είναι βυθισμένη σε βαθύτερα αδιέξοδα και η κρίση χρέους θα έχει βαθύνει επίσης. Αφού συντελεστεί η λεηλασία, το πιθανότερο είναι ότι θα επέλθει και η χρεοκοπία (που στο όνομα της αποφυγής της γίνονται όσα γίνονται).
Για «να σωθεί το ευρώ από την Ελλάδα», η Γερμανία είπε το ναι και οργάνωσε με το ΔΝΤ την επιδότηση της πρωτοφανούς λεηλασίας μιας χώρας-μέλους της ΟΝΕ. Με βάση τις τελευταίες πληροφορίες για το σχέδιο, θα δώσουν συνολικά 120 δισ. ευρώ: 30 δισ. ευρώ για το 2010, 60 δισ. ευρώ για το 2011 και 30 δισ. ευρώ για το 2012. Το 2010 η Ελλάδα έχει δανειστεί ήδη 28 δισ. ευρώ. Συν τα 30, πάμε στα 58 δισ. ευρώ, 4-5 παραπάνω από τις δανειακές ανάγκες που προέβλεπε το ελληνικό Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι παρά και τα νέα μέτρα, το έλλειμμα θα είναι 4-5 δισ. παραπάνω από αυτό που υπολόγιζαν πριν ακόμη και από τα μέτρα του Μαρτίου! Το 2011 το έλλειμμα υπολογιζόταν μέχρι τώρα σε περίπου 13 δισ. ευρώ. Συν 28 δισ. ευρώ περίπου τα χρεολύσια, μας κάνουν δανειακές ανάγκες 41 δισ. ευρώ. Γιατί μας δίνουν 60 δισ. ευρώ; Προφανώς όχι επειδή είναι γαλαντόμοι, αλλά γιατί υπολογίζουν ότι το έλλειμμα θα είναι πολύ μεγαλύτερο! Άρα προβλέπουν πολύ βαθιά ύφεση – μόνο έτσι το έλλειμμα θα αυξηθεί ύστερα από τόσες περικοπές και φοροεπιδρομή. Στην ουσία με το «σχέδιο σωτηρίας» η Ελλάδα επιδοτείται για να πληρώνει τους τόκους και τα χρεολύσια κάθε χρόνου (ώστε να αναχρηματοδοτείται ομαλά το χρέος της και να μην κινδυνεύει να κηρύξει χρεοστάσιο, άρα να μην κινδυνεύει εξαιτίας της το ευρώ), με στόχο μια τεράστια λεηλασία που θα φέρει βαθιά ύφεση και τεράστια κοινωνική οπισθοδρόμηση!

4.ΔΝΤ - Ε.Ε.: ποιος είναι ο …χειρότερος;

Το ερώτημα είναι άκυρο και παραπλανητικό. Ωστόσο στην Αριστερά δεν είναι λίγοι αυτοί που πέφτουν στη λούμπα να το απαντήσουν, με τρόπο που βολεύει διάφορες θεωρήσεις: άλλοι μεν βγάζουν χειρότερο το ΔΝΤ για να δικαιολογήσουν έναν κάποιο «αριστερό ευρωπαϊσμό» και άλλοι χειρότερη την Ε.Ε. (με ειδική μνεία στη Γερμανία) για να δικαιολογήσουν είτε την πολιτική πρόταση ότι η βασική αιχμή του κινήματος πρέπει να είναι το Σύμφωνο Σταθερότητας είτε την πολιτική κατεύθυνση για έξοδο από την ΟΝΕ.
Αυτού του τύπου η συζήτηση μόνο σύγχυση προκαλεί. ΔΝΤ, Ε.Ε., Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) κ.λπ. είναι κρίκοι και μηχανισμοί της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, με εξίσου νεοφιλελεύθερη νοοτροπία και πολιτική. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν ασφαλώς και κάποιες διαφορές, που όμως είναι ανάξιες λόγου. Το ζήτημα είναι ποιος είναι ο ρόλος καθενός και ποια συμφέροντα εξυπηρετεί. Αυτό ναι, έχει νόημα να το διευκρινίσουμε.
Όσον αφορά το ΔΝΤ, αναλύουμε στο ακριβώς επόμενο άρθρο εκτενώς την «ταυτότητά» του: ότι είναι η οιονεί «κυβέρνηση των αγορών» και η «χούντα» της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Είναι ο ειδικευμένος μηχανισμός της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης για τη διαχείριση κρίσεων χρέους. Η Ε.Ε. -καλύτερη ή χειρότερη, ας πιστεύει καθένας ό,τι θέλει επ’ αυτού- δεν έχει τέτοιο μηχανισμό.
Το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι ένας αποτυχημένος μηχανισμός (το κριτήριο για το έλλειμμα, να είναι κάτω από 3% του ΑΕΠ, το παραβιάζουν αυτή τη στιγμή σχεδόν όλες οι χώρες της Ε.Ε., η δε Ελλάδα το παραβίαζε αδιαλείπτως από …πριν μπει στην ΟΝΕ!) παραβιάζουν σχεδόν όλες οι χώρες επιτήρησης της δημοσιονομικής πολιτικής, με σχεδόν αποκλειστική έμφαση στο δημόσιο έλλειμμα. Γι’ αυτό γίνεται λόγος για συγκρότηση Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ταμείου. Επιπλέον, η Ε.Ε. και οι προβλέψεις των ευρωπαϊκών συνθηκών είναι πάντα δυνητικά ένα πεδίο διαπραγμάτευσης, δεν προβλέπουν καν επαρκείς για το κεφάλαιο τιμωρητικούς μηχανισμού (ούτε πώς διώχνεις και χώρα από την ΟΝΕ), ενώ μπορεί κανείς δυνητικά πάντα να «παίξει» με το γενικότερο ρίσκο του ευρώ. Με το ΔΝΤ δεν υπάρχει διαπραγμάτευση, «η συζήτηση σταματάει». Αυτό το στοιχείο το χρειάζονται οι Ευρωπαίοι εταίροι της Ελλάδας, γι’ αυτό και έβγαλαν οι ίδιοι το ΔΝΤ μπροστά. Όσο για τα συμφέροντα του ίδιου του ΔΝΤ, η ανάμιξή του ως διαχειριστή της κρίσης χρέους της Ελλάδας είναι η πρόβα τζενεράλε για την είσοδό του σε πρότζεκτ που θα ακολουθήσουν στο πλαίσιο της κλιμακούμενης κρίσης χρέους στον αναπτυγμένο παγκόσμιο Βορρά - μέχρι τώρα ασχολήθηκε με αναπτυσσόμενες χώρες ή του Τρίτου Κόσμου.
Τέλος, η Γερμανία, θεματοφύλακας του ευρώ και βασική ωφελημένη απ’ αυτό, «υπεραντιδρά» και θέλει ένα σκληρό πρόγραμμα «εξυγίανσης» της Ελλάδας γιατί εξαιτίας της κινδυνεύει το δημιούργημά της, το ευρώ, και τα συμφέροντά της, στο όνομα των οποίων έχει καθηλώσει σε μακροχρόνια λιτότητα το γερμανικό λαό.
Αν έχουν νόημα όλα αυτά, είναι μόνο για να καταλάβουμε ότι συνθήματα όπως «Έξω το ‘‘σφαγείο’’ του ΔΝΤ» ή «Κατάργηση του Συμφώνου Σταθερότητας και της Συνθήκης της Λισσαβόνας» είναι εξίσου σωστά από τη σκοπιά, της Αριστεράς και μάλιστα συμπληρωματικά. Όποιος διαλέγει τη μία πλευρά, κάνει λάθος!

5.Είναι το σύνθημα-αίτημα για παύση πληρωμών «ακραίο»;

Η κυβέρνηση, σε συμφωνία με την «τρόικα» των επιτηρητών, έχει ήδη επιβάλλει στάση πληρωμών και διαγράφει πάνω από το 30% των «χρεών» του κεφαλαίου προς την εργασία: κόψιμο μισθών και συντάξεων, διάλυση του κοινωνικού κράτους, νέοι φόροι και άρα ακρίβεια κ..λπ. Αυτή η στάση πληρωμών δεν αφορά τις επιδοτήσεις στο κεφάλαιο (ετοιμάζεται νέος αναπτυξιακός νόμος με κίνητρα και επιδοτήσεις προς τις επιχειρήσεις, ενώ η φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή βασιλεύει και οι φορολογικοί συντελεστές των κερδών μειώνονται), δεν αφορά τις δαπάνες για εξοπλισμούς (κλείστηκαν ήδη νέες συμφωνίες για προμήθειες με Γάλλους, γερμανούς, Ρώσους και Αμερικανούς, όλους αυτούς που μας ζητάνε μείωση των δημόσιων δαπανών…), δεν αφορά την έμμεση επιδότηση της Εκκλησίας με το αφορολόγητο της περιουσίας της. Το χειρότερο είναι ότι παρά αυτή τη λεηλασία, η επίσημη χρεοκοπία είναι πιο πιθανή σήμερα απ’ ό,τι χθες, απλώς αναβάλλεται για αργότερα. Ύστερα λοιπόν από την επιτηρούμενη λεηλασία, πιθανότατα θα ακολουθήσει και η τυφλή λεηλασία της χρεοκοπίας. Η παύση πληρωμών και η χρεοκοπία είναι ήδη εδώ. Το ζήτημα είναι ποιοι θα την επιβάλλουν, ποιοι θα τη διαχειριστούν και άρα ποιοι θα την πληρώσουν!

Η Αριστερά, αντί να φοβάται ότι αν μιλήσει για παύση πληρωμών ια της χρεώσουν άποψη για χρεοκοπία, θα πρέπει να μιλήσει για τη δική τους στάση πληρωμών, για το γεγονός ότι αυτοί οδήγησαν την Ελλάδα σε χρεοκοπία, να αποκαλύψει ότι ο «μηχανισμός στήριξης» δεν είναι παρά η επίσημη αναγνώριση της χρεοκοπίας και η υπαγωγή σε διαδικασίες «εκκαθάρισης της πτώχευσης», να αποκαλύψει και να καταγγείλει ότι στο όνομα της αποφυγής της χρεοκοπίας γίνεται μια διαχείρισή της με στάση πληρωμών προς τους εργαζόμενους. Ύστερα είναι λάθος ότι η δική μας παύση πληρωμών πρέπει να είναι καθολική και άρα να προτείνουμε παύση πληρωμών και για συνταξιοδοτικά ταμεία άλλων χωρών ή τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία που έχουν αγοράσει ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου. Όπως η δική τους στάση πληρωμών είναι επιλεκτική και μονομερής, έτσι και η στάση πληρωμών που προτείνει η Αριστερά θα είναι επιλεκτική και μονομερής. Σταματάμε να πληρώνουμε χρεολύσια και τόκους στις τράπεζες (ελληνικές και ξένες) που κατέχουν το 45% του ελληνικού δημόσιου χρέους, στα hedge funds που κατέχουν το 5%, στους διαχειριστές ενεργητικού και κεφαλαίου που κατέχουν περίπου το 20%. Το σύνθημά μας πρέπει να είναι «Δεν χρωστάμε τίποτα στις τράπεζές σας, στα hedge fund σας, στους κερδοσκόπους σας»!
Πρέπει επίσης να ξεπεράσουμε και ένα άλλο σύνδρομο: ότι οι προτάσεις μας πρέπει να είναι «ρεαλιστικές» με τους όρους του νεοφιλελεύθερου πλαισίου. Το «Δεν χρωστάμε σε κανέναν - παύση πληρωμών τώρα!» είναι η αιχμή της πολιτικής πρότασης της; Αριστεράς, που είναι μια πολιτική πρόταση αγώνα και εκ βάθρων ανατροπής των σημερινών δεδομένων κι όχι μια «ρεαλιστική, θετική αντιπρόταση» για έξοδο του συστήματός τους από την κρίση.


Αν δεν το κάνει, πώς θα απαντήσει στα πιεστικά –επειδή είναι πραγματικά- ερωτήματα του τύπου «Πού θα βρεθούν 10 δισ. ευρώ για να πληρώσουμε τα χρεολύσια το Μάιο;». «Αν δεν μπούμε στο μηχανισμό και δεδομένου ότι στις αγορές δεν μπορούμε να βγούμε με τα επιτόκια όπως έχουν διαμορφωθεί, πού θα βρούμε λεφτά;» κ.λπ. Είναι προφανές ότι αν δεν απαντάς πειστικά σ’ αυτό, τότε δεν μπορείς να πεις πειστικά όχι στην προσφυγή στο «μηχανισμό στήριξης» και στην «τρόικα»: δεν μπορείς να λες ότι θα πάρουμε τα 120 δισ. ευρώ που μας δίνουν, αλλά όχι και τους όρους που μας θέτουν για να τα πάρουμε! Επειδή η Αριστερά δεν έχει πειστική αντιπρόταση σ’ αυτό, κινδυνεύει να βγει εκτός συγκυρίας. Η αστική τάξη και η κυβέρνησή της προτείνουν λύση «εθνικής σωτηρίας» με παύση πληρωμών στους εργαζόμενους, και η Αριστερά αντιπροτείνει «Δεν μας νοιάζει πού θα βρείτε λεφτά, αρκεί να μην πειράξετε τα δικαιώματα των εργαζομένων»…


Θα αντιτείνει κάποιος: Μα η Αριστερά -και ο ΣΥΡΙΖΑ συγκεκριμένα- έχει προτάσεις: Λαϊκό ομόλογο, ευρωομόλογο, χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή κεντρική Τράπεζα με 1% (όσο το βασικό επιτόκιο του ευρώ, με το οποίο χρηματοδοτούνται οι εμπορικές τράπεζες) κ.λπ. Ας τα δούμε ένα ένα:
Το «λαϊκό ομόλογο» σημαίνει ένα μεγάλο μέρος των καταθέσεων να φύγει από τις τράπεζες για ν απάει στα κρατικά ομόλογα. Αυτό θα σήμαινε ότι οι τράπεζες θα καταρρεύσουν, θα χρειαστούν νέα κρατική στήριξη κ.λπ. Μόνο υπό τον όρο οι τράπεζες θα ήταν κρατικές (άρα εθνικοποίηση των τραπεζών…) θα μπορούσε να γίνει μια τέτοια διαχείριση της ισχνής ούτως ή άλλως εθνικής αποταμίευσης. Αλλά ακόμη κι έτσι, ένα μικρό μέρος του προβλήματος θα μπορούσε να λυθεί.
Το ευρωομόλογο και η χρηματοδότηση από την ΕΚΤ με επιτόκιο 1% είναι περισσότερο προτάσεις ζύμωσης, για να αποκαλυφθεί ο παραλογισμός της νεοφιλελεύθερης δομής της Ε.Ε.: προϋποθέτουν αλλαγή των ευρωπαϊκών συνθηκών, δηλαδή μια μεσοπρόθεσμη διαδικασία ανατροπών στην Ε.Ε. - οπότε ξανά «πού θα βρεθούν τα 10 δισ. ευρώ το Μάιο;».

6.Τράπεζες: δημόσιος πυλώνας ή εθνικοποίηση χωρίς αποζημίωση των μεγαλομετόχων;

Ο ρόλος των τραπεζών στη κρίση αλλά και σε κάθε προσπάθεια αντιμετώπισής της από της κοπιά των συμφερόντων των εργαζομένων είναι καθοριστικός. Με τις τράπεζες στα χέρια του κεφαλαίου, των κερδοσκόπων και των golden boys, όλες πι προτάσεις της Αριστεράς δεν έχουν νόημα, είναι συμπληρώματα των κυβερνητικών προτάσεων. Γι’ αυτό, το αίτημα για «εθνικοποίηση των τραπεζών χωρίς αποζημίωση των μεγαλομετόχων» για τη δημιουργία μιας κρατικής τράπεζας υπό κοινωνικό και εργατικό έλεγχο, μη κερδοσκοπικής, πρέπει να είναι επίσης κεντρικό στην πολιτική πρόταση της Αριστεράς. Γιατί να διστάσουμε σ’ αυτό; Σε μια εποχή που η κυβέρνηση και το κεφάλαιο επιβάλλουν τα αδιανόητα, η Αριστερά φοβάται ότι μπορεί να κατηγορηθεί για «ακραίες» προτάσεις;! Ακούγεται και ο αντίλογος ότι αυτό δεν είναι ρεαλιστικό. Ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες είναι εξίσου «ρεαλιστικό» με το αίτημα να μη μειωθούν και αντίθετα να αυξηθούν οι μισθοί και οι συντάξεις και σίγουρα λιγότερο «ζόρικο» από την πρόταση για έξοδο από την ΟΝΕ! Εξάλλου, έχουμε πολλά επιχειρήματα και πολύ κόσμο έτοιμο να τα δεχθεί θετικά: οι τράπεζες ευθύνονται για την κρίση, δεν μπορούν να εγγυηθούν τις καταθέσεις μας (μία φορά ο Αλογοσκούφης και μία προχθές ο Παπακωνσταντίνου εγγυήθηκαν τις καταθέσεις από τη μεριά του κράτους), στηρίχτηκαν από το κράτος με τα 28 δισ. ευρώ και πιθανότατα σύντομα και με νέο «πακέτο», προκαλούν με τα μπόνους των golden boys αλλά και με τα κέρδη τους, αποτελούν μάστιγα για τους δανειολήπτες, κλέβουν τα σπίτια του κόσμου με πλειστηριασμούς και κατασχέσεις κ.λπ.

7.Ποια διέξοδος από την κρίση;

Πέρα από τα άμεσα, υπάρχει και ένα κορυφαίο ερώτημα που η Αριστερά δεν μπορεί να υπεκφύγει: Σε μια κρίση που την περιγράφουμε σαν δομική, τη μεγαλύτερη μετά το ’29 κ.λπ. και που στην Ελλάδα παίρνει τη μορφή μιας καταστροφικής κρίσης χρέους, ποια είναι η διέξοδος; Είναι δυνατόν η Αριστερά απέναντι σ’ αυτή την κρίση να μην προτείνει σαν διέξοδο το σοσιαλισμό; Αν όχι τώρα, πότε; Μέχρι το ξέσπασμα της κρίσης, η Αριστερά αντιπολιτευόταν και αντιμαχόταν τις κυβερνητικές πολιτικές. Στο τούνελ αυτής της κρίσης όμως οφείλει να μετασχηματιστεί σε Αριστερά που συγκρούεται με το σύστημα και παλεύει για τη σοσιαλιστική διέξοδο. Ας έχει κάθε οργάνωση, τάση, ρεύμα τη δική της στρατηγική για το σοσιαλισμό, αλλά δεν είναι δυνατόν η Αριστερά να ζει ακόμη το πένθος του ’89 και να φοβάται να πει ευθαρσώς «Το σύστημά σας χρεοκόπησε και θα το αλλάξουμε»! Ο σοσιαλισμός δεν μπορεί να κρύβεται σε κάποιες ακροτελεύτιες παραγράφους των κειμένων της, αλλά πρέπει να ζει στις τοποθετήσεις των ηγετών της στη Βουλή και τα ΜΜΕ, γενικά στις δημόσιες τοποθετήσεις της, στη ζύμωσή της, στις μάχες της. Τι είπατε; Δεν είναι «ρεαλιστικό»; Τότε θα υποχρεωθούμε να ζήσουμε το ρεαλισμό του συστήματος: μια μακρόχρονη κρίση, μια τεράστια κοινωνική οπισθοδρόμηση, μια νέα ιστορική περιθωριοποίηση της Αριστεράς, την ανάδυση νέων πολιτικών πρωταγωνιστών όπως μια μαζική ακροδεξιά ή ακόμη και ένα μαζικό φασιστικό ρεύμα.
Τι είπατε; Υπάρχει και τρίτη απάντηση στην κρίση; ο εξανθρωπισμός του καπιταλισμού με κεϊνσιανά μέσα, με ένα πρόγραμμα» παραγωγικής ανασυγκρότησης της οικονομίας» κ.λπ.; Στο βάθος μιας τέτοιας κρίσης ένα τέτοιο σχέδιο είναι ακόμη πιο ουτοπικό και από το σχέδιο του σοσιαλισμού! Να κυβερνήσει η Αριστερά το σύστημα σε κρίση με ένα σχέδιο αριστερού «κεϊνσιανισμού», πιστεύοντας ότι αυτό θα βγάλει το σύστημα από την κρίση; Ο κεϊνσιανισμός είναι η μεγαλύτερη από τις ιστορικές παρεξηγήσεις στο χώρο της μεταπολεμικής Αριστεράς. Η οποία υπέκυψε στην αστική φήμη ότι το σύστημα βγήκε από την κρίση του ’29 χάρις στον κεϊνσιανισμό του Ρούζβελτ. Φυσικά, η πολιτική «τύπου Ρούσβελτ» αποδείχτηκε καλύτερη για το σύστημα απ’ ό,τι η πολιτική «τύπου Χούβερ», αλλά δεν οδήγησε σε έξοδο από την κρίση. Σε έξοδο από την κρίση οδήγησαν τα «ανορθόδοξα» μέσα του Δεύτερου Παγκόσμιου πολέμου!
Για όλους τους παραπάνω λόγους, χρειαζόμαστε μια Αριστερά ικανή να συγκρουστεί με το σύστημα, αντικαπιταλιστική και σοσιαλιστική, που θα διαμορφώσει το συντομότερο ένα πρόγραμμα κοινωνικού μετασχηματισμού για έξοδο από το σύστημα σε κρίση και όχι ένα πρόγραμμα κεϊνσιανού εξανθρωπισμού σαν απάντηση στην κρίση του συστήματος. Μια Αριστερά μαρξιστική, που δεν θα κρύβει ντροπαλά το μαρξισμό και το σοσιαλισμό πίσω από τον κεϊνσιανισμό. Μια Αριστερά με αιχμή του πολιτικού της προγράμματος το «Δεν χρωστάμε σε κανέναν! – Παύση πληρωμών τώρα!», με επίσης κεντρικό σύνθημα το «Εθνικοποίηση των τραπεζών χωρίς αποζημίωση των μεγαλομετόχων». Που δεν θα παρουσιάζεται στον κόσμο σαν φορέας ευφάνταστων προτάσεων για έξοδο από την κρίση του συστήματος. Που θα πει την αλήθεια στον κόσμο: ότι η κρίση είναι πραγματική, βαθιά και αδιέξοδη και ότι δεν υπάρχουν λύσεις χωρίς αγώνα και θυσίες. Το ζήτημα είναι αν θα αγωνιστούμε και θα κάνουμε θυσίες για να μην πληρώσουμε εμείς την κρίση του συστήματος και να ανοίξουμε το δρόμο για την υπέρβασή του. Έχουμε πια χίλιους λόγους και χίλια επιχειρήματα για να το διακηρύξουμε και πολύ περισσότερο να το κάνουμε!

Επόμενο >

Εκδοσεις

"Ο εχθρός είναι εντός των τειχών"
Φλεβάρης 2010

(κατεβαίνει σε μορφή pdf)